Kerst, engelen, houtsnijwerk

digitaalChristiane(Door: Ds. Christiane Karrer, voor het Kerkblad van december/januari)

In de afgelopen weken mocht ik een lang weekeinde in Venetië vertoeven. Ik bezocht de Biënnale, de wereldwijd belangrijkste tentoonstelling voor hedendaagse kunst. Het was een bijzondere ervaring om uitgedaagd en geïnspireerd te worden door zoveel uiteenlopende vormen, technieken en inhouden van kunstwerken. Ik liet mij meevoeren in een geheel andere kijk op de werkelijkheid dan ik gewend was. Als je je verdiept in wat je ziet, ga je niet meer denken over dingen en ideeën, maar ontstaat iets nieuws, soms verrassends, binnen je denken en voelen.

Engel of tak?

Soms ontdekte ik kleine, verrassende details en inspireerden juist die mij tot nieuwe associaties en gedachten. Zo betrad ik in het Deense paviljoen een grote ruimte waarin weinig dingen stonden. In een hoek lag een stapel met grote, oude houten takken. Op het eerste gezicht was daaraan niets bijzonders te ontdekken, de takken hadden geen schoonheid en geen waarde. Wat moest dit voorstellen? Wellicht een stapel brandhout?

Toen ik dichterbij kwam, was ik verrast: kleine delen van de takken, verstopt in de stapel, bleken engelen te zijn. Engelen ooit gesneden uit hout, wormgaatjes waren te zien, er zat nog wat goudverf aan. De engelen leken vergroeid te zijn met de takken, bijna alsof zij zelf een natuurlijk stuk tak waren. Rondom de stapel lopend ontdekte ik een aantal van deze engelen. Ik keek vanaf verschillende standpunten, van boven, knielend, van de zijkant… Steeds weer zag je andere details van de engelen, werden ze op een bijzondere manier deel van heel de houtstapel. Wat doen zij hier? Waar gaat dit over?

Gedachten bij een engel en een tak

De kleine houten engel was ooit zelf een tak of boomstam geweest. Hoe zag hij toen eruit? Was de engel er al? Waar was hij dan? Binnen in het hout? Of werd de engel pas een engel toen hij werd gesneden uit het hout? Wie deed dat? Welke gevoelens en gedachten begeleidden de engel bij zijn ontstaan?

Deze grote onaanzienlijke stapel met takken... Zit in iedere tak een engel? Hoe neem je hem waar? Wellicht zou er ook iets heel anders in kunnen zitten? Waar zou nog een engel in verborgen kunnen zijn? Hoe snijd je engelen uit? Kunnen de engelen er ook anders uit zien? Hoe belangrijk is de vorm voor de engel? Bestaat de vorm echt? Of alleen binnen de gedachten van degene die het snijwerk doet en degene die de engel ziet? Hoe wordt een engel een engel?

Kerst en houtsnijwerk

Als je engelen met goudverf ziet, is de gedachte aan Kerst niet ver weg. Toch gingen mijn gedachten niet zo zeer naar de engelen in het Kerstverhaal of in onze versierde kerken en huizen. De boven genoemde vragen bleven mij intrigeren. Zouden ook in mensen engelen verborgen kunnen zijn? Engelen, boden van God, boden van Zijn liefde, kwetsbaarheid, gerechtigheid… Kunnen engelen verborgen zijn in mensen die op het eerste gezicht weinig waarde en schoonheid lijken te hebben? Wie ziet de engel binnen in de dorre oude tak? Hoe snijd je een engel uit? Wie doet dat? Het leven? God? Doet het pijn om tot engel gesneden te worden? Welke vorm zou de engel in mij krijgen, welke bode zou verschijnen? Wat is zijn boodschap?

De kern van het Kerstverhaal is dat God mens wordt, dat Hij dichtbij komt tot in het binnenste van mensen, van de wereld. Hij neemt gestalte aan in het kind Jezus, in de 'zonen en dochters van God', zoals Jezus zijn volgelingen noemt, in ons. Laten wij toe dat wij gesneden worden tot engel, tot zijn bode? Met deze vraag ga ik naar Kerst toe.

U allen gezegende Kerstdagen en een heel goed nieuw jaar gewenst,

ds. Christiane Karrer