schermopnameBernadette - anders

Meditatief uit de gemeente - Joke en ik (red.: Aart Jan van den Berg) pelgrimeren regelmatig naar Lourdes in Zuid-Frankrijk. Ook dit jaar weer op het einde van augustus.

Als pelgrim naar Lourdes kom je beeldjes van Bernadette overal tegen. Ze is direct herkenbaar aan haar devote biddende houding, geknield opkijkend naar het beeld van Maria.

Wordt zo’n zelfde houding ook van mij verlangd?

In de parochiekerk van het stadje Argelès-Gazost, vijftien kilometer ten zuiden van Lourdes, zag ik haar op een andere manier afgebeeld: staand, niet geknield, de handen niet vlak tegen elkaar in aanbidding, maar losjes over elkaar en de ogen niet opkijkend naar boven, maar recht vooruit. Alles aan dit beeldje van Bernadette Soubirous, de zieneres van Lourdes, is grijs en grauw. De maker romantiseerde haar niet in lieflijke kleuren. Hij laat de realiteit zien van een in bittere armoede levende jonge vrouw. Zo was haar leven. Hier staat echter geen zielig hoopje mens. Zij is sterk, vol zelfvertrouwen. Haar armoede verhinderde haar te leren lezen en schrijven.

Maar ze is wijs en vastberaden om te doen wat gedaan moet worden. Ze is een en al aandacht, gefascineerd door wat ze ziet: haar grote liefde, een ‘meisje in het wit’, zoals ze zelf de verschijning noemt in de ondiepe grot van Massabielle. Ze kijkt in nuchtere verwondering. Ze laat zich niets wijsmaken. Ook niet door de mensen, die beweren dat ze geestesziek is, of een bedriegster, of een spiritueel medium, of een heilige. Ze is en blijft zichzelf. Haar menselijke waardigheid is in dit beeldje onaantastbaar en onwankelbaar.

Ze was bij de grot in 1858, een plek die tevens diende als vuilnisplaats, om brandhout te sprokkelen voor de kachel. Het was winter en koud. Toen hoorde ze een windvlaag terwijl de dorre bladeren aan de bomen doodstil hingen. Ze keek op en zag, en bleef kijken naar een onvoorstelbare schoonheid en liefelijkheid. En die sprak haar aan, zoals Mozes werd aangesproken en de profeten en Jezus. ‘Laat de mensen hier naar toe komen’, zei het ‘meisje in het wit’ tegen Bernadette, ‘zodat de mensen anders worden’. ‘Laten zij zich reinigen met het water uit de grot’.

En de mensen kwamen, omdat Bernadette eenvoudig deed wat haar werd gevraagd en opgedragen. Ze kwamen en komen nog steeds, al 150 jaar lang, met miljoenen per jaar naar dit bedevaarts- en pelgrimsoord.

Bernadette anders

De kerk heeft haar leven aangepast aan de kerkelijke traditie en van haar een heilige gemaakt. Maar hier in de parochiekerk van Argelès-Gazost staat ze zoals ze was en straalt ze uit wat ze wil zeggen: ‘kijk als pelgrim in je leven recht vooruit en tuur niet naar luchtkastelen ver boven je en doe wat je grote liefde van je vraagt. Het geloof kan je daarbij helpen. Houdt dat niet krampachtig vast, maar losjes in de handen zoals ik mijn rozenkrans, het kralensnoer van mijn gebed.’

- Aartjan van den Berg